Oracle là gì? Tầm quan Oracle trọng trong tương lai

Blockchain Oracle
Tài chính phi tập trung (DeFi) ngày càng phát triển với sự tăng trưởng lên tới hơn 100 tỷ đô TVL trong năm qua. Bên cạnh đó cũng chứng kiến sự phát triển mạnh mẽ của mảnh ghép Oracle một nhân tố quan trọng quyết định sự minh bạch và đáng tin cậy của các ứng dụng DeFi.
Oracle trong Crypto là gì?
Vai trò và tầm quan trọng của Decentralized Oracle với DeFi và với Blockchain?
Các dự án Oracle tiềm năng đáng đầu tư hiện nay?
Hãy cùng ZeusC Team tìm hiểu trong bài viết dưới đây nhé!

Blockchain Oracle là gì?

Blockchain Oracle là các thực thể kết nối các blockchain với các hệ thống bên ngoài, do đó cho phép các hợp đồng thông minh (smart contract) thực thi các yêu cầu dựa trên các đầu vào và đầu ra từ thế giới thực.

Oracle là gì?

Chúng ta có thể hiểu đơn giản Oracle trong Crypto hay Oracle trong Blockchain là nguồn cấp dữ liệu, cho phép các dịch vụ bên thứ ba cung cấp cho các hợp đồng thông minh (smart contract) những thông tin từ thế giới bên ngoài vào trong thế giới blockchain.
Blockchain Oracle - Chainlink
Blockchain Oracle nhân tố quan trọng của DeFi. (Source: Chainlink)

Oracle cung cấp một cách để hệ sinh thái  Web 3.0 truy cập các nguồn dữ liệu hiện có, hệ thống kế thừa và các tính toán nâng cao. Mạng lưới Oracle phi tập trung cho phép tạo ra các hợp đồng thông minh kết hợp nơi đó các dữ liệu on-chain và cơ sở hạ tầng off-chain có thể kết hợp để hỗ trợ các ứng  dụng phi tập trung (dApps) phản ứng với các sự kiện trong thế giới thực và tương tác với các hệ thống truyền thống vốn có.

Ví dụ:

Giả sử Alice và Bob muốn đặt cược vào kết quả trận đấu thể thao. Alice cược 20 đô cho đội A và Bob đặt cược 20 đô la cho đội B, với tổng số tiền là 40 đô sẽ được ký quỹ bằng smart contract. Khi trò chơi kết thúc làm thế nào để hợp đồng thông minh biết nên chuyển tiền cho Bob hay cho Alice?

Và câu trả lời là nó sẽ cần một cơ chế oracle để tìm các dữ liệu bên ngoài tìm nạp một kết quả chính xác ngoài chuỗi và đưa nó lên blockchain để giúp các smart contract thực thi một cách an toàn và đáng tin cậy.

Bài toán đặt ra ở đây: Vốn dĩ các hợp đồng thông minh không thể tương tác dữ liệu với hệ thống tồn tại bên ngoài môi trường blockchain. Các tài nguyên bên ngoài blockchain như các dữ liệu off-chain trong khi các dữ liệu trên chuỗi được gọi là dữ liệu on-chain.

Vậy làm sao có thể đem các dữ liệu từ off-chain môi trường bên ngoài vào trong blockchain để giúp cho các smart contract có thể thực thi.

Và từ đó cần một giải pháp cung cấp một cổng chung cho các tài nguyên off-chain, dữ liệu thực bên ngoài đời sống được cung cấp vào blockchain trong khi vẫn đảm bảo tính phi tập trung, chính xác và tin cậy của dữ liệu được cấp vào.

Một số ngành sẽ tận dụng được việc ứng dụng oracle như: giá các tài sản tài chính, thông tin thời tiết bảo hiểm, các game đòi hỏi sự random, cảm biến IoT cho chuỗi cung ứng, xác minh ID cho chính phủ…

Decentralized Oracle là gì?

Blockchain Oracle sử dụng một cơ chế là tạo lập các thực thể tập trung để cung cấp dữ liệu tới smart contract. Điều này sẽ vi phạm một nguyên tắc rất quan trọng của các ứng dụng DeFi đó chính là sự phi tập trung.

Nếu các ứng dụng chỉ sử dụng 1 oracle. Nếu oralce đó không truy cập được thì sẽ không có dữ liệu để thực thi, hoặc trường hợp nguồn cấp dữ liệu đó không chính xác cũng sẽ làm cho các smart contract thực hiện bị lỗi hoặc không đúng dựa trên dữ liệu cũ.

Ngoài ra vì các giao dịch trên blockchain được tự động hóa và không thể thay đổi, kết quả xử lý của hợp đồng thông minh dựa trên dữ liệu.

Việc chỉ có 1 oracle cung cấp sẽ gây nhiều rủi ro cho dApps.
Việc có 1 node cung cấp Oracle là rất rủi ro. (Source: Chainlink).

Để thực sự khắc phục được các vấn đề về oracle sẽ cần có các oracle phi tập trung (decentralized oracles) nhằm ngăn chặn hiện tượng thao túng dữ liệu, không chính xác hay các sự cố downtime.

Một mạng lưới Oracle phi tập trung (Decentralized Oracle Network) sẽ là sự kết hợp giữa nhiều các nút oracle (node oracle) đôc lập và nhiều nguồn cấp dữ liệu đáng tin cậy để có một nguồn cấp dữ liệu phi tập trung từ đầu tới cuối cho các dApps.

Một ví dụ khá điển hình như mạng lưới cấp dữ liệu của Chainlink là Chainlink Price Feeds là sự kết hợp của nhiều lớp phi tập trung bao gồm: Nguồn cấp dữ liệu, các node oracle vận hành riêng lẻ và các cấp trong oracle nhằm loại bỏ bất kỳ sự cố nào về việc nguồn cung oracle và độ chính xác.

Oracle Price Chainlink
Chainlink Price Feeds được thành lập bởi 3 lớp layers nhằm đem lại sự chính xác cao về nguồn cấp giá. (Soủce: Chainlink)

Phân loại Oracles

Có khá nhiều cách phân loại Oracle.
  • Theo nguồn cấp dữ liệu, Oracle được chia thành On-chain Oracle và Off-chain Oracle. Sự khác biệt cơ bản giữa 2 loại này là nguồn của dữ liệu. Ví dụ: giá BTC/USD từ nguồn của Uniswap thì là On-chain Oracle, giá BTC/USD từ CoinGecko là dữ Off-chain Oracle.
  • Theo mục đích dự án, Oracle được chia thành Oracle Service Provides (các bên cung cấp dịch vụ Oracle như Chainlink, Band…) và Internal Oracle (là các giải pháp phục vụ cho dự án của chính họ, ví dụ như UMA có oracle riêng để phục vụ cho dự án của mình).
  • Theo tính phi tập trung, Oracle có Centralized Oracle (ví dụ như Oracle của Compound) và Decentralized Oracle (ví dụ như của MakerDAO).
Trong phần này, mình cũng sẽ làm rõ hơn một số ưu/nhược điểm của việc sử dụng On-chain và Off-chain Oracle:

On-chain Oracle

Ưu điểm:
  • Đảm bảo tính tức thời, liên tục của dữ liệu
Nhược điểm:
  • Dễ bị thao túng
  • Bất kỳ ai cũng có thể đưa dữ liệu lên on-chain

Off-chain Oracle

Ưu điểm:
  • Dữ liệu ít bị thao túng
  • Dữ liệu được đưa vào on-chain thông qua những người được cấp quyền
Nhược điểm:
  • Bị delay về mặt dữ liệu

Vai trò của Oracle

Vai trò của Oracle với Blokchain

Để minh họa về vai trò của oracle, mình sẽ lấy một ví dụ gắn với sự kiện mùa Euro: kết quả trận đấu giữa Tây Ban Nha và Croatia.
Giả sử có một smart contract tạo ra nhằm đặt cược kết quả trận đấu giữa Tây Ban Nha và Croatia. Khi kết quả trận đấu ở bên ngoài được xác nhận, oracle sẽ xử lý, xác nhận và truyền thông tin này cho smart contract để xử lý và chuyển tiền cược cho bên thắng cuộc. Nếu không có oracle, các dữ liệu có thể bị can thiệp, gây nhiễu, thậm chí thay đổi từ đó dẫn đến đảo lộn kết quả cược.
Vậy ở đây có thể thấy, các vấn đề mà Oracle giải quyết được bao gồm:
  • Oracle đưa thông tin vào blockchain, từ đó giải quyết tính khả dụng của thông tin.
  • Giải quyết vấn đề thao túng dữ liệu. Các node Oracle giúp đối chiếu, xác minh và truyền dữ liệu thị trường đã xác thực tới smart contract, từ đó đưa ra kết quả cuối cùng một cách chính xác nhất và chúng ta có thể hoàn toàn tin tưởng tưởng được.
  • Bảo vệ tính minh bạch của thông tin.
Vậy nhu cầu của Oracle trong DeFi như thế nào? Đây là một phần quan trọng để mọi người có thể tin tưởng và tìm ra tiềm năng phát triển của Oracle trong tương lai. Chúng ta sẽ tìm hiểu ở các phần tiếp theo.

Vai trò của Oracle với DeFi

Là nền tảng tài chính phi tập trung, do đó sự vận hành của DeFi đòi hỏi dữ liệu kịp thời, liên tục và chính xác. Có thể nói, Oracle là nhân tố thúc đẩy sự phát triển và ổn định của DeFi. Trong DeFi, các giải pháp Oracle chủ yếu cung cấp 2 loại dữ liệu là Data Feed và Data Price.
 Data Feed:
Là ứng dụng giúp cung cấp thông tin dành cho các dịch vụ, ứng dụng bên thứ 3.
Dự án cung cấp thông tin cho các bên thứ 3. Các thông tin bao gồm:
  • Thông tin về thời tiết.
  • Thông tin giá cho Coingecko.
  • Bitcoin Block Hash.
 Data Price:
Cung cấp về giá dành cho các dự án DeFi khác. Các dự án DeFi sử dụng giá để áp dụng vào hệ thống của mình, từ đó có thể đưa ra kết quả hay thực hiện các lệnh như lending, borrowing hoặc liquidity.

Những đặc điểm của một Oracle lý tưởng

Một giải pháp Oracle lý tưởng để sử dụng cần có các đặc điểm sau:
  • Độ chính xác cao.:Các giá trị mà giải pháp đó cung cấp cần phản ánh được giá trị thực tế.
  • Có khả năng chống lại sự gian lận và thao túng.
  • Liên tục và kịp thời: Dữ liệu cần được đảm bảo luôn được cung cấp kịp thời cho sự vận hành của hệ thống.
  • Phi tập trung: Các dữ liệu mà Oracle cung cấp sẽ được xác thực một cách phi tập trung.

Một số use cases của Blockchain Oracle

Hiện nay các nhà phát triển hợp đồng thông minh sử dụng oracles để xây dựng và phát triển nhiều ứng dụng phi tập trung (dApps) nâng cao. Và dưới đây là một số lĩnh vực có tiềm năng để áp dụng oracle nhất.

Tài chính phi tập trung (DeFi)

Phần lớn các ứng dụng trong hệ sinh thái DeFi sẽ yêu cầu các oracle về khả năng truy cập dữ liệu về tài sản và thị trường.

Ví dụ: Thị trường tiền tệ phi tập trung sử dụng phép đo để xác định khả năng vay của người dùng và kiểm tra xem vị trí của người dùng có được phân cấp dưới mức và bị thanh lý hay không. Và nếu không có 1 nguồn cấp dữ liệu về giá chính xác sẽ dẫn tới việc các hợp đồng thông minh sẽ tiến hành thanh lý nhầm hàng loạt người dùng.

Tiêu biểu như các sản phẩm: MakerDAO, Compound, hay Coingecko đều sử dụng Data Feed Prices của Chainlink để đảm bảo hiển thị dữ liệu chính xác và tin cậy.

NFTs và Gaming

Một ứng dụng khá phổ biến đó là tạo ra sự ngẫu nhiên có thể xác minh được sử dụng để chỉ định các đặc điểm ngẫu nhiêm cho NFT hoặc chọn ngẫu nhiên người chiến thắng trong cuộc chơi. Và Chainlink VRF đang làm khá tốt điều này.

Các ứng dụng trò chơi trên blockchain có thể sử dụng tính năng random ngẫu nhiên để tạo ra sự hấp dẫn cho trò chơi và tạo ra sự minh bạch tin cậy dành cho các trò chơi.

Bảo hiểm (Insurance)

Hợp đồng thông minh trong lĩnh vực bảo hiểm sử dụng đầu vào là các dữ liệu từ oracle và xác minh các sự kiện có thể bảo hiểm trong quá trình xử lý yêu cầu. Với việc các sự kiện dữ liệu đầu vào được cung cấp chuẩn xác thì các smart contract sẽ tự động thực hiện các đầu ra cho người dùng yêu cầu bảo hiểm.

Enterprise

Việc sử dụng các cross-chain oracles sẽ giúp các doanh nghiệp tân dụng được các dữ liệu nguồn tài nguyên chung có độ tin cậy cao sử dụng để xây dựng và phát triển các ứng dụng phần mềm phục vụ cho các hoạt động của doanh nghiệp.

Top các dự án Blockchain Oracle tiềm năng 2022

Để đánh giá một Oracle tiềm năng chúng ta sẽ cân nhắc một số yếu tố sau:

  • Oracle đó có gì nổi bật? Có lợi thế cạnh tranh không?
  • Đối tượng khách hàng Oracle đó hướng tới là các ứng dụng DeFi, các doanh nghiệp hay cụ thể như nào?
  • Đã có sản phẩm chưa? Hiện có bao nhiêu đối tác khách hàng
  • Cộng đồng có đủ lớn không?
  • Marketcap?

Và dưới đây là một số blockchain oracle nổi bật được team cân nhắc và đánh giá là các dự án tiềm năng.

1. Chainlink (LINK)

Chainlink được đánh giá là một trong những oracle hàng đầu khi đưa dữ liệu bên ngoài đời sống thực vào Oracle. Với việc là oracle đi đầu cùng sự đầu quân của nhiều nhân tài chainlink đang thể hiện được sự ưu việt mạnh mẽ so với hầu hết các blockchain oracle khác.

Với nổi bật các ứng dụng:

  • Data Feed Prices: Cung cấp nguồn cấp dữ liệu về giá các tài sản số một cách phi tập trung và được tin dùng bởi rất nhiều đối tác như Coingecko, MakerDAO, Compound, Aave…
  • Chainlink VRF: Giúp tạo ra các random ngẫu nhiên một cách minh bạch và tin cậy.
  • Ngoài ra việc phát triển ICCP của Chainlink đang được đánh giá là một bước đi đầy tham vọng của dự án và chính nó sẽ tạo ra bước ngoặt lớn trong việc sử dụng Oracle và cho chính dự án Chainlink.

Đánh giá:

  • Về marketcap thì đã khá lớn khoảng 20 tỷ USD.
  • Về đội ngũ phát triển team đánh giá cao về tiềm năng và năng lực triển khai. Team cũng đã có cơ hội làm việc với chainlink để triển khai VRF mình đánh giá rất cao sự chuyên nghiệp. Bên cạnh đó team có sự góp mặt của rất nhiều giáo sư tiến sĩ từ các tập đoàn hàng đầu.
  • Dự án được diễn đàn kinh tế thế giới đánh giá là một trong những dự án quan trọng.
  • Tốc độ tăng trưởng đối tác của chainlink hiện tại đã lên tới con số 250+ partner. Một con số đánh bại hầu hết các oracle khác.

2. Band Protocol (BAND)

Band Protocol là một dự án tiềm năng về lĩnh vực này khi về cơ bản đây là một đối thủ đáng gờm của Chainlink.

Mô hình vận hành của Band Protocol cũng khá tương tự với Chainlink:

Data Provider (nhà cung cấp data) -> Đưa vào Band Protocol để xử lý nhờ các node -> Khách hàng.

Ngoài ra với vai trò là 1 blockchain thì BandChain cũng có các tính năng khác để người dùng có thể sử dụng BAND token:

  • Dùng BAND để trở thành validators.
  • Uỷ quyền hoặc vote cho các validators.
  • Tham gia Bandchain Governance.
  • Thay đổi fee cho các giao dịch transactions.

Đánh giá:

  • Hiện tại Band Protocol đã đạt mức cap là 138 triệu và support tới 7 chain khác nhau. Tuy vậy so với Chainlink vẫn còn khá chênh lệch.
  • Tuy vậy nếu xét về góc độ tiềm năng thì Band còn zoom tăng trưởng mạnh hơn do cap còn nhỏ.
  • Bên cạnh đó Band là dự án được xây dựng trên Cosmos. Nếu nó trở thành blockchain duy nhất trên hệ sinh thái Cosmos thì điều gì sẽ xảy ra. Chính vì vậy nó tiềm ẩn tiềm năng tăng trưởng rất lớn.

3. Decentralized Information Asset (DIA)

DIA cũng như các dự án oracle khác là một dịch vụ của bên thứ ba cung cấp các dữ liệu cần thiết cho Smart Contract.

DIA không trực tiếp tạo ra nguồn dữ liệu, quản lý hay xác thực dữ liệu. Thay vào đó DIA thông qua các stakeholders khuyến khích họ làm việc này bằng cách sử dụng các Incentives hấp dẫn.

DIA có thể chia 5 phần:

  • Data Request: Các bên liên quan tìm kiếm một bộ dữ liệu chưa được xuất bản trên DIA.
  • Data Submisssion: Các nhà cung cấp dữ liệu sẽ kết nối với API để cung cấp dữ liệu khi được yêu cầu.
  • Validation: Các nhà phân tích dữ liệu sẽ xác minh code đã gửi thông qua cơ chế Staking.
  • Data Storare: Dữ liệu xác thực được lưu trữ trong cơ sở dữ liệu mã nguồn mở và được xuất bản trên nền tảng DIA.
  • Usage: Truy cập dữ liệu thông qua Oracles hoặc thông qua API.

Đánh giá:

  • Marketcap còn nhỏ. Còn tiềm năng tăng trưởng.
  • Tuy vậy xét về cộng đồng và người dùng và số partner thì cũng chưa có nhiều.

4. API3

API là phương thức trung gian dùng để kết nối các ứng dụng và thư viện với nhau nhằm cung cấp dữ liệu. Tuy nhiên để đưa các dữ liệu này vào blockchain là không thể.

Và AIP3 là dự án oracle với mục đích giải quyết vấn đề kết nối smart contract và thế giới thông qua API của các bên khác. Và họ cũng định vị họ là 1 giải pháp cung cấp data cho các ứng dụng phi tập trung của dApp của Web 3.0.

API3 là dự án áp dụng cơ chế First-party Oracle, nên dữ liệu sẽ được đảm bảo tính chính xác, bảo mật, loại bỏ khả nẳng một người điều hành nhiều node hay liên kết các node với nhau để cung cấp kết quả sai.

Đánh giá:

  • Marketcap còn khá nhỏ còn tiềm năng tăng trưởng.
  • Tuy vậy đối tác khá ít cũng khiến cho dự án này chưa thực sự phát triển mạnh.

5. Tellor (TBR)

Tellor cũng giống như các blockchain oracle khác. Cũng sẽ cần các nhà cung cấp data còn được gọi là các miner những người lấy thông tin từ bên ngoài.

Token TRB được sử dụng:

  • Trả thưởng cho các Miner khi họ cung cấp thông tin cho Tellor.
  • Thanh toán cho việc truy cập dữ liệu.
  • Cần mua và Stake TRB để được quyền tham gia làm Miner.

Đánh giá:

  • Dự án tuy sinh sau muộn nhưng cũng mang trong mình những nội lực khá lớn.
  • Marketcap chỉ khoảng 90M còn tiềm năng tăng trưởng mạnh.
  • Tellor là con cưng của Binance tạo ra nhằm trở thành một đối trọng với Chainlink. Tuy vậy sẽ rất khó để chiến thắng được Chainlink. Nhưng nó cũng tiềm ẩn nhiều cơ hội tăng trưởng.

6. Kyllin Network (KYL)

Kylin Network là một mạng lưới Oracle phi tập trung được xây dựng trên một Substrates của Polkadot. Thông qua Substrate , Kylin Network có thể mở rộng và tương tác với nhiều Blockchain khác.
Kylin Network không trực tiếp tạo ra Data. Thay vào đó, data sẽ được Oracle Node thu thập từ các nguồn bên ngoài có thể là trên on-chain hoặc off-chain sau đó được đưa tới các Warehouse và sẵn sàng được sử dụng bởi Data Consumer.
Và trong quá trình này Arbitrator sẽ có nhiệm vụ đảm bảo
tính bảo mật và độ chính xác của Off-chain data được cung cấp bởi các Oracle Node.
Kylin Network Oracle
Ngoài ra thì Kylin còn cung cấp Marketplace là nơi mua bán data và Kylin Analytics để phân tích dữ liệu thu về được từ warehouse.
Đánh giá:
  • Marketcap còn khá nhỏ, còn zoom tăng trưởng.
  • Là Oralce đầu tiên của Polkadot nó sẽ có lợi thế dẫn đầu khi hệ sinh thái Polkadot phát triển mạnh mẽ.

Tổng kết

Hi vọng qua bài viết này Anh Em đã hiểu rõ hơn về Blockchain Oracle là gì? Tại sao Decentralized Oracle lại là cần thiết cho sự phát triển của DeFi. Bên cạnh đó Anh Em cũng tìm cho mình được một số dự án Oracle tiềm năng đáng để đầu tư.
Cảm ơn Anh Em và hẹn gặp lại ở các bài viết tiếp theo

Anh Em đừng quên tham gia nhóm của ZeusC để cùng thảo luận cùng các admin và nhiều member khác nhé.

Chủ đề liên quan

Bình luận: 0

Your email address will not be published.