Bài 9: AMM – DEX. Mảnh ghép quan trọng trong defi

Mảnh ghép quan trọng trong defi

Defi là gì?

Defi là tên viết tắt của Decentralized Finance, tiếng việt là tài chính phi tập trung, Defi có thể hiểu nôm na là toàn bộ các thành phần của tài chính truyền thống được giữ nguyên. Thay vì, nó phụ thuộc vào một tổ chức, thì nó hoạt động một cách phi tập trung nhờ vào blockchain.

Trong hệ sinh thái Defi thường có các mảnh ghép nào?

Trong một hệ sinh thái Defi thường có các mảnh ghép như:

  • Sàn giao dịch (DEX)
  • Lending & Borrowing
  • Derivatives
  • Yield aggregator
  • Insurrance
  • Asset management

Dex là gì?

Để hiểu Dex là gì chúng ta cần phải hiểu về khái niệm Cex trước. Sàn giao dịch tập trung (CEX-Centralized Exchange) là sàn trao đổi tiền điện tử, vật phẩm, hàng hoá được điều hành bởi một công ty sở hữu nó theo cách thức tập trung.

Trái ngược với Cex là sàn phi tập trung (Dex- Decentralized Exchange). Dex và Cex đều là sàn để giao dịch, điểm đặc biệt của Dex khác với Cex ở chỗ tất cả private keys của ví các sàn Cex đều không nằm trong tay bạn, trong khi Dex thì có.

Not your keys, not your coin

Chắc hẳn bạn cũng nghe nhiều bài viết thường xuyên nói về Dex- amm, nhưng Dex không chỉ dừng lại ở dạng Dex-amm mà còn có nhiều thể loại khác như:

  • Dex truyền thống
  • AMM Dex
  • Dex Aggregator

Ở bài viết này, mình chỉ nói sơ qua các mô hình Dex, chứ không có đi phân tích sâu vào từng loại Dex

Dex truyền thống là gì?

Dex truyền thống hay còn gọi là Dex Orderbook, loại hình sàn Dex đầu tiên được ra mắt trước khi Defi bùng nổ. Dex Orderbook rất giống với các sàn Cex hiện tại, chỉ khác ở chỗ thay vì người dùng tạo tài khoản như các sàn Binance, Kucoin, thì người dùng chỉ cần connect ví của họ và giao dịch các cặp tài sản.

Ví dụ Binance Dex

AMM Dex là gì?

AMM  viết tắt của Auto Market Marker, đây là mô hình sàn giao dịch sáng tạo mới. Cụ thể AMM sẽ gồm một pool thanh khoản chứa 1 cặp token, giá của token sẽ được tính dự trên công thức X*Y=K với K không thay đổi. Khác với orderbook người dùng có thể tương tác giữa các người mua bán khác nhau, thì AMM lại là sự tương tác giữa người dùng với giao thức.

Ví dụ Cronaswap, uniswap

Dex Aggregator là gì?

Một trong những nhược điểm lớn nhất của AMM chính là vấn đề trượt giá. Vì vậy, Dex Aggregator ra đời nhằm giải quyết vấn đề đó bằng cách tổng hợp thanh khoản thông qua các sàn AMM khác hoặc kết hợp tổng hợp giữa Cex và Amm

Ví dụ 1Inch

Tại sao Dex lại là mảnh ghép quan trọng nhất trong Defi.

Ở trong bài số 4, các bạn cũng hiểu được quy tắc của dòng tiền di chuyển trong vi mô. Để dòng tiền có thể chảy vào một hệ sinh thái nó cần đi qua coin nền tảng trước, sau đó mới đi vào hệ sinh thái được. Trong quá trình dòng tiền đi vào hệ sinh thái, nó buộc phải đi qua mảng Dex, các bạn có thể xem nó như cánh cổng của toàn bộ hệ sinh thái Defi. Đa phần các Dapp được hình thành trong defi sẽ kêu gọi vốn hoặc ưu tiên list các sàn Dex trước. Nói cách khác, để dòng tiền có thể đi vào hệ sinh thái Defi của một blockchain nền tảng bất kì, nó cần đi qua coin nền tảng của blockchain đó, tiếp tục đi qua các sàn Dex, rồi mới tới được các dự án bên trong hệ sinh thái.

Mình sẽ lấy ví dụ về quá trình các Dapps trong Cronos mở bán trong những giai đoạn đầu. Sợ lược  về Cronos, đây là một blockchain platform EVM được backed bởi sàn Crypto.com tương tự như BSC được backed bởi Binance, và chính thức mainnet vào ngày 8/11/2021. Hệ sinh thái Defi của Cronos vẫn đang trong giai đoạn hình thành, và đã xuất hiện các mảnh ghép quan trọng không chỉ trong Defi mà còn cả NFT.

Theo như mình quan sát và Skin in the game với Cronos, ngoài mảng NFT, thì Yield Aggregator là mảng tiếp theo có sự bùng nổ về số lượng các Dapps. Các Dapps thuộc mảng này toàn bộ đều public thông qua các sàn Dex

 

Zue$ list Crona
Zue$ list Crona

Như vậy, để dòng tiền có thể đi vào các Dapps ở các mảng khác, nó cần phải đi qua Dex, và kết quả là các token Dex có sự tăng trưởng sau đó. Nếu các bạn thắc mắc tại sao dòng tiền qua Dex lại làm giá token Dex tăng trưởng trong khi chúng ta có thể swap cặp token/usdt? Câu trả lời nằm ở độ thanh khoản, thông thường khi các dự án list trên sàn Dex họ sẽ ưu tiên add liquidity vào hai pool chính: Token/ Token Dex và Token/ Coin nền tảng. Ví dụ, ở Zeu$, khi dự án list trên Cronaswap, nó sẽ có 2 cặp thanh khoản là Zeu$/Crona và Zeu$/Cro, tất nhiên các bạn có thể trở thành nhà tạo lập thị trường khi tạo cặp Zeu$ với token bạn mong muốn nhưng nó đòi hỏi vốn bạn phải rất lớn, nếu không sẽ không ai chọn cặp Zeu$/token của bạn để swap cả.

Tóm lại

Dex là mảnh ghép quan trọng nhất trong hệ sinh thái Defi là vì hiện nay xu thế public của các dự án thuộc các mảnh ghép khác sẽ ưu tiên list Dex trước khi list Cex, vì vậy dòng tiền muốn vào các mảnh ghép khác( hay nói cách khác là mua token của các Dapps đó) bắt buộc phải đi qua Dex.  Do đó, một hệ sinh thái càng có mảnh ghép Dex càng đa dạng sẽ giúp dòng tiền có thể dễ dàng vào hệ sinh thái ý.

Các dự án Dex ở các hệ sinh thái

ETHEREUM

Uniswap là sàn AMM Dex đầu của hệ sinh thái ETH với giá hiện tại là 15$, cùng với TVL 8.7 tỉ $. Uniswap là một trong những cái tên góp phần AMM DEX trở nên phổ biến rộng rãi

Uniswap
Uniswap

1inch là một trong những cái tên nổi trội nhất trong mảng Dex Aggregator, với mức giá giao dịch 2.5$ và TVL 1icnh đã có lúc đạt tới 2.3 tỉ $

1inch
1inch

Binance Smart Chain

Pancakeswap là một trong những dự án Dex đầu tiên của BSC, với mức giá hiện tại là 12$, và TVL trên 5 tỉ $. Pancake từng có mức ATH là 44$

Cake
Cake

 

Tổng kết

Đó là tất cả những kiến thức, kinh nghiệm của mình, hi vọng sau bài viết này các bạn sẽ hiểu vì sao Dex lại là mảnh ghép quan trọng nhất trong hệ sinh thái Defi. Nếu có gì sai sót, mình rất vui khi được nghe ý kiến đóng góp của các bạn

 

Tất cả dự án trong bài chỉ nhằm mục đích thông tin, mọi thông tin về dự án được đề cập trong bài không phải là lời khuyên đầu tư

Chủ đề liên quan

Bình luận: 0

Your email address will not be published.